Complete Blood Count
CBC چیست؟ (Complete Blood Count)
CBC یا شمارش کامل سلولهای خونی یکی از رایجترین آزمایشهای خون است که برای ارزیابی وضعیت کلی سلامت و بررسی بیماریهای مختلف انجام میشود.
این آزمایش سه جزء اصلی خون را بررسی میکند:
🔴 گلبولهای قرمز (RBC)
⚪ گلبولهای سفید (WBC)
🟣 پلاکتها (Platelets)
همچنین پارامترهایی مانند هموگلوبین، هماتوکریت و اندکسهای RBC را اندازهگیری میکند.
اجزای اصلی خون
پس از سانتریفیوژ خون:
1️⃣ پلاسما (Plasma)
حدود 55٪ حجم خون
شامل:
- آب
- پروتئینها
- الکترولیتها
- هورمونها
2️⃣ Buffy Coat
کمتر از 1٪ حجم خون
شامل:
- گلبولهای سفید
- پلاکتها
3️⃣ گلبولهای قرمز (RBC)
حدود 45٪ حجم خون
وظیفه:
✅ انتقال اکسیژن و دیاکسیدکربن
پارامترهای RBC در CBC
RBC Count
تعداد گلبولهای قرمز
Hemoglobin (Hb)
پروتئین حامل اکسیژن
محدوده طبیعی
مردان:
13.5–17.5 g/dL
زنان:
12–15.5 g/dL
Hematocrit (HCT)
درصد حجم خون که توسط RBC اشغال شده است.
محدوده طبیعی
مردان:
41–53%
زنان:
36–46%
اندکسهای RBC
MCV
Mean Corpuscular Volume
میانگین حجم RBC
طبیعی:
80–100 fL
MCH
Mean Corpuscular Hemoglobin
میانگین مقدار هموگلوبین هر RBC
طبیعی:
27–33 pg
MCHC
Mean Corpuscular Hemoglobin Concentration
غلظت هموگلوبین داخل RBC
طبیعی:
32–36 g/dL
RDW
Red Cell Distribution Width
نشاندهنده تنوع اندازه RBCها
طبیعی:
11.5–14.5%
پارامترهای WBC
Total WBC Count
تعداد کل گلبولهای سفید
طبیعی:
4,000 تا 11,000 سلول در هر میکرولیتر
شمارش افتراقی (Differential Count)
| نوع سلول | درصد طبیعی |
|---|---|
| Neutrophil | 40–70٪ |
| Lymphocyte | 20–40٪ |
| Monocyte | 2–8٪ |
| Eosinophil | 1–4٪ |
| Basophil | 0–1٪ |
پارامترهای پلاکت
Platelet Count (PLT)
تعداد پلاکتها
طبیعی:
150,000–450,000 /µL
MPV
Mean Platelet Volume
میانگین حجم پلاکت
طبیعی:
7.5–11.5 fL
PDW
Platelet Distribution Width
تنوع اندازه پلاکتها
طبیعی:
9–17 fL
اهمیت CBC
✅ تشخیص کمخونیها
✅ تشخیص عفونتها
✅ بررسی التهاب
✅ ارزیابی اختلالات خونریزی و انعقاد
✅ پیگیری پاسخ به درمان
✅ ارزیابی وضعیت عمومی سلامت
مراحل انجام CBC
1️⃣ نمونهگیری
خون وریدی در لوله EDTA گرفته میشود.
⬇️
2️⃣ مخلوط کردن نمونه
لوله چند بار بهآرامی وارونه میشود تا خون با ضدانعقاد مخلوط شود.
⬇️
3️⃣ ورود نمونه به دستگاه
نمونه داخل آنالایزر هماتولوژی قرار میگیرد.
⬇️
4️⃣ شمارش و اندازهگیری
دستگاه با روشهایی مانند:
- Electrical Impedance
- Flow Cytometry
- Optical Methods
سلولها را شمارش و اندازهگیری میکند.
⬇️
5️⃣ پردازش دادهها
نتایج محاسبه و با محدودههای مرجع مقایسه میشوند.
⬇️
6️⃣ تفسیر نتایج
متخصص آزمایشگاه نتایج را همراه با علائم بیمار بررسی میکند.
⬇️
7️⃣ گزارش نهایی
گزارش CBC صادر و برای پزشک ارسال میشود.
تفسیر سریع CBC
Hb پایین + MCV پایین
🔹 کمخونی فقر آهن
Hb پایین + MCV بالا
🔹 کمبود B12 یا فولات
WBC بالا
🔹 عفونت
🔹 التهاب
🔹 برخی بدخیمیها
Neutrophil بالا
🔹 عفونت باکتریایی
Lymphocyte بالا
🔹 عفونت ویروسی
Eosinophil بالا
🔹 آلرژی
🔹 آسم
🔹 عفونت انگلی
Platelet پایین
🔹 خطر خونریزی
Platelet بالا
🔹 التهاب مزمن
🔹 برخی بیماریهای مغز استخوان
نکات مهم
⭐ برای CBC معمولاً نیاز به ناشتا بودن نیست.
⭐ نتایج باید همراه با علائم بیمار تفسیر شوند.
⭐ سن، جنس، بارداری، داروها و کمآبی بدن میتوانند روی نتایج تأثیر بگذارند.
⭐ CBC یکی از مهمترین و پرکاربردترین آزمایشهای تشخیصی در پزشکی است.
